Prosimy zwrócić uwagę na następujące informacje dotyczące etykiety zachowania się wobec osoby niepełnosprawnej.

Podejście ogólne

Osoby uczące często obawiają się, że obecność osoby niepełnosprawnej na ich zajęciach będzie źródłem dodatkowych problemów i trudności. Często nie doceniają także w pełni możliwości takich studentów. Aby osiągnąć pozytywne wyniki w pracy ze studentami niepełnosprawnymi, uczący nie muszą być specjalistami przeszkolonymi  w zakresie niepełnosprawności. Niejednokrotnie wystarcza podejście zdroworozsądkowe i  wiedza gdzie szukać dodatkowej informacji w razie konieczności.

Poszukiwanie możliwych rozwiązań i strategii nauczania, należy rozpocząć od poznania potrzeb konkretnego studenta. Osoba niepełnosprawna, która została przyjęta na uczelnię wyższą ma doświadczenie w zakresie funkcjonowania ze swoją niepełnosprawnością i najczęściej wie jak najskuteczniej pokonywać trudności. Istotnym punktem wyjścia nie jest głównie charakter niepełnosprawności, lecz to, czego dana osoba potrzebuje, by w pełni rozwinąć  swoje zdolności.

Warto pamiętać o tym, że ludzie z podobnymi niepełnosprawnościami, nie zawsze mają te same potrzeby. Jeden student z dysfunkcją wzroku może doskonale dawać sobie radę podczas warsztatów, drugi natomiast może oceniać tę sytuację jako szczególnie stresującą. Dwóch studentów mających problemy z poruszaniem się, również może mieć bardzo różnorodne potrzeby – jeden z nich może poruszać się na wózku, drugi zaś o kulach. Do każdego przypadku należy zatem podchodzić indywidualnie. Wszystkie czynniki takie jak: osobowość, wiek, doświadczenie, podejście rodziny, motywacja oraz okres bycia osobą niepełnosprawną, mogą mieć znaczący wpływ na funkcjonowanie studenta niepełnosprawnego w uczelni.

Język a niepełnosprawność

Należy pamiętać, że język jest nośnikiem mocnych komunikatów i używanie go w sposób nierozważny, może prowadzić do etykietyzacji. Należy zatem uważnie dobierać słowa i uwrażliwiać innych studentów na kwestie językowe dotyczące niepełnosprawności. 

Należy stosować następujące terminy:

-    "osoby niepełnosprawne"

-    "osoba niewidoma"

-    "osoba z epilepsją"

-    "niesłyszący"

-    "słabosłyszący"

-    "osoby niesłyszące używające języka migowego"

-    "użytkownicy wózków"

-    "specyficzne trudności w nauce"

Nie należy używać następujących terminów:

-    "osoby upośledzone"

-    wszelkich słów zakończonych na „-yk” zastępujących tożsamość jednostki, np. „epileptyk”

-    "kaleka"

-    "przykuty do wózka"

-    "wózek inwalidzki"

-    "cierpiący na..."

-    "zaburzony"

-    "opóźniony"

-    "inwalida"

-    "niemowa"

Nie należy używać słowa "niepełnosprawni" w funkcji rzeczownika, ponieważ sugeruje to istnienie jednolitej grupy odrębnej od reszty społeczeństwa. Każda osoba niepełnosprawna jest odrębną jednostką, ludzie z niepełnosprawnościami nie stanowią osobnej grupy. 

Nie należy udzielać pomocy osobie niepełnosprawnej automatycznie. Należy zapytać, czy oferta zostanie przyjęta. Nie wolno zakładać, że zna się najlepszy sposób pomocy, należy wsłuchać się we wskazówki.

Należy nawiązywać kontakt wzrokowy i mówić bezpośrednio do osoby niepełnosprawnej, a nie przez osobę trzecią.

Należy traktować studentów niepełnosprawnych tak jak innych studentów.  Nigdy nie należy traktować ich protekcjonalnie.

Nie należy zakładać z góry obecności lub braku niepełnosprawności; niektórzy ludzie posiadają niepełnosprawności ukryte, np. astmę czy epilepsję. Etykiety medyczne (dyslektycy, epileptycy) są niepożądane i mylące, gdyż nie ma dwóch identycznych osób, które doświadczałyby takich samych trudności. Nie mówią one nic o jednostce i najczęściej utrwalają stereotypy na temat osób niepełnosprawnych jako bezsilnych i całkowicie zależnych od pomocy lekarza.  Lepiej wyrazić się: "osoby z dysleksją", lub: "osoby z epilepsją".